Εμπιστεύσου τον Σωκράτη, όχι τους οικονομολόγους
Λίγοι ήταν εκείνοι που είδαν την οικονομική κρίση να έρχεται. Όταν έφτασε, οι απόψεις για τη σοβαρότητα των επιπτώσεών της, την επίδρασή της σε διάφορα κράτη και τις συνταγές για να ξεπεραστεί ποικίλλαν.
Την περασμένη εβδομάδα, κοινοποιήθηκε στο ευρύ κοινό πως η Γαλλία και η Γερμανία βγήκαν από την ύφεση, σημειώνοντας μηδαμινά ποσοστά αύξησης του ΑΕΠ τους το τελευταίο τρίμηνο. Το τελευταίο θεωρήθηκε ότι αποδεικνύει περίτρανα πόσο εύρωστη είναι η παλιά βιομηχανική μηχανή στην καρδιά της ευρωζώνης. Η Βρετανία, αντιθέτως, με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και την εξαρτώμενη οικονομία της, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα.
Λίγους μόλις μήνες πριν, όμως, η παλιά βιομηχανική μηχανή στην καρδιά της ευρωζώνης έδειχνε να οδεύει προς το κατώφλι της ιστορίας. Η Γαλλία και η Γερμανία, εξαρτώμενες από τις κατασκευαστικές εξαγωγές τους, είδαν την παγκόσμια ζήτηση για την παραγωγή τους να εξαφανίζεται και οι οικονομίες τους δεν ήταν αρκετά ευέλικτες ώστε να καταφέρουν να προσαρμοστούν. Η ευκίνητη βρετανική οικονομία της αγοράς, από την άλλη, αναμενόταν να δει σύντομα την έξοδό της από την ύφεση.
Μερικούς μήνες πιο πριν, η ελεύθερη οικονομία της αγοράς της Βρετανίας ήταν το επίκεντρο της οικονομικής κρίσης και μπορούσε άνετα να αφεθεί ελεύθερη, ενώ η Γαλλία και η Γερμανία, με τα κρατικά δίκτυα ασφαλείας τους, ήταν καταδικασμένες για το χειρότερο.
Ακόμα μερικούς μήνες πριν από τα παραπάνω, το αρτηριοσκληρωμένο, κρατικό παγκόσμιο μοντέλο ήταν καταδικασμένο, εκτός αν ακολουθούσε κατά πόδας τις αγγλοσαξωνικές οικονομίες στο μονοπάτι του φιλελευθερισμού.
Κι αυτά μόνο στην Ευρώπη. Ένα παρόμοιο παιχνίδι πνευματικού πινγκ πονγκ παίχτηκε με τις σχετικές δυνάμεις και αδυναμίες των ασιατικών οικονομιών, συγκρινόμενες μεταξύ τους, με τις ΗΠΑ και την Ε.Ε.
Ποιο συμπέρασμα μπορεί να συναχθεί από μια τόσο μπερδεμένη εικόνα; Ένα από αυτά θα μπορούσε να είναι πως θα έπρεπε να προσέχουμε τους ειδικούς. Εναλλακτικά, θα μπορούσαμε να μείνουμε άναυδη από τη δυσκολία μιας δουλειάς που απαιτεί να καταλάβεις την παγκόσμια οικονομία.
Ένα άλλο είναι ότι ίσως θα έπρεπε να σταματήσουμε να συγκρίνουμε τις εθνικές οικονομίες, λες και τρέχουν σε μαραθώνιο. Τα αγαθά και η ζήτηση δεν σέβονται τα σύνορα. Για να έχει μια χώρα πλεόνασμα, μια άλλη πρέπει να παρουσιάζει έλλειμμα. Είναι οι ανισορροπίες μεταξύ των οικονομιών που θέτουν σε κίνδυνο την ευημερία. Ο τρόπος που τα διάφορα έθνη οικοδομούν τις οικονομίες τους εντός της παγκοσμιοποιημένης αγοράς μάλλον έχει λιγότερη σημασία απ' όσο θέλουμε να πιστεύουμε.
Εάν σταματούσαμε να συγκρίνουμε την "ανταγωνιστικότητα" των εθνικών οικονομικών μοντέλων, θα μπορούσαμε να αφιερώσουμε περισσότερη προσοχή στο είδος της κοινωνίας που θέλουμε και τις οικονομικές πολιτικές που θα μας οδηγήσουν σε αυτή. Αυτό είναι προφανώς το οικονομικό αντιστάθμισμα μιας άλλης διάσημης ρήσης του Σωκράτη: Το γνώθι σαυτόν.
Πηγή: The Observer
