Είναι τόσο χάλια η ελληνική οικονομία;

Η κυβέρνηση παρουσιάζει με δραματικό τόνο την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Ενδεικτικές είναι οι δηλώσεις του πρωθυπουργού περί απειλής στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Πόσο «μαύρη» είναι η εικόνα των οικονομικών; Τι συνεπάγεται πρακτικά για τη χώρα; Κρύβονται σκοπιμότητες πίσω από το διεθνή σάλο για τον ελληνικό «κορβανά»; Κάποιοι κερδίζουν από το οικονομικό «στραπάτσο».

«Η δραματικότητα των ειδήσεων προσδίδει ένα τόνο άμεσης κατάρρευσης. Αλλά αυτοί που αμφισβητούν την πιστοληπτική μας ικανότητα είναι αυτοί που πριν από ένα χρόνο αξιολογούσαν ως πολύ καλή και χωρίς ρίσκο επένδυση των μετοχών της Lehman Brothers. Οπότε κρατάμε κι ένα μικρότερο καλάθι απέναντι σε διεθνούς οίκους που ενίοτε εξυπηρετούν και άλλες στοχεύσεις και συμφέροντα». Ο αναπλ. καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Χρήστος Κόλλιας υπενθυμίζει στο tvxs.gr ότι οι ενορχηστρωτές της σημερινής εκστρατείας για την «προστασία» της ελληνικής οικονομίας ενδέχεται να μην έχουν και τις καλύτερες προθέσεις.

Ομολογουμένως, το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας, που φέρεται περίπου στο 12% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, κυμαίνεται σε επίπεδο που ισοπεδώνει τις αρχικές προσδοκίες της Ευρωζώνης. Το ύψος του δημόσιου χρέους, σχεδόν 300 δις ευρώ, αποτελεί το δεύτερο βασικό συστατικό ενός «εκρηκτικού κοκτέιλ» για τα δεδομένα του σημερινού οικονομικού συστήματος. Σε αυτά προστίθεται και το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών. Είναι προφανές ότι επί χρόνια κάτι δεν λειτούργησε σωστά: «Δεν μας έχουν πει ποιος ευθύνεται για αυτό το «χάλι», και δεν εννοώ μόνο διαχειριστικά, αλλά για το μοντέλο «ανάπτυξης» που αποτελεί ευρωπαϊκό ζήτημα. Στηρίχθηκε στην αχαλίνωτη κερδοσκοπία του χρηματοπιστωτικού τομέα, ο οποίος συνεχίζει να κερδοσκοπεί αυτή τη φορά με κρατικά ομόλογα. Και θα ακολουθήσουν φαινόμενα και με άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα, όπως η Ισπανία και η Ιρλανδία». Ο δημοσιογράφος - αναλυτής της Ελευθεροτυπίας, Μωυσής Λύτσης, προσεγγίζει την ουσία ως προς τη λειτουργία του οικονομικού συστήματος.

Η ελληνική πολιτεία έχει δώσει δικαιώματα

Αλλά μαζί με αυτήν, τίθεται και ένα σημαντικό -όπως αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος- διαχειριστικό ζήτημα, το οποίο επισημαίνει ο κ. Μιχάλης Ψαλιδόπουλος, καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών: «Από ένα προϋπολογιζόμενο έλλειμμα 6-7%, μέσα σε δυο μήνες λέμε (ως χώρα) ότι είναι 12%. Αρχικά, η ΕΕ θορυβήθηκε, αισθάνθηκε ότι την εμπαίζαμε. Όταν βέβαια τη «σκυτάλη» πήραν οι εκπρόσωποι των αγορών και των οίκων αξιολόγησης, τότε όλοι οι ηγέτες της ΕΕ τα «μάζεψαν» και εξέφρασαν την εμπιστοσύνη τους στην ελληνική οικονομία. Αυτή τη διαδικασία κίνησε το γεγονός ότι για πολλοστή φορά -το ίδιο είχε γίνει και το 2004- τους είπαμε ότι τους κοροϊδεύαμε για τα στοιχεία που τους δίναμε».

Ως εκ τούτου, διαμορφώθηκε διεθνώς ένα ιδιαίτερα δυσμενές κλίμα απέναντι στη χώρα, όπως το επιβεβαιώνει και ο Ισαάκ Καρυπίδης, Έλληνας ανταποκριτής στο Λονδίνο: «Στη Βρετανία δεν υπάρχει κάποιο θετικό δημοσίευμα για την ελληνική οικονομία εδώ και δύο μήνες. Παρουσιάζουν μια κατάσταση που -αν ισχύει- παραπέμπει στη χειρότερη φάση της μεταπολεμικής Ελλάδας». Ο ίδιος, βέβαια, προσθέτει: «Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που βρίσκεται σε αυτή τη θέση, το γερμανικό έλλειμμα και το γερμανικό χρέος είναι μεγαλύτερα από τα ελληνικά, αλλά εκείνοι έδειξαν μια μεγαλύτερη σοβαρότητα τα τελευταία χρόνια».

Απ' ό,τι φαίνεται, διαχειριστές κεφαλαίων έχουν βρει ένα καλό «πάτημα» για εύκολο κέρδος, μεγαλοποιώντας τη -δύσκολη κατά τα άλλα- κατάσταση. «Τα αρνητικά δημοσιεύματα δεν βοηθούν την Ελλάδα να δανείζεται με καλό επιτόκιο, οπότε η χώρα αναγκάζεται να δανείζεται με μεγάλο spread. Όσο μεγαλύτερο το spread, τόσο μεγαλύτερο το κέρδος για τους δανειοδότες», σημειώνει ο Ισαάκ Καρυπίδης, ο οποίος υπογραμμίζει ότι κατά τη σημερινή επίσκεψή του στο Λονδίνο, ο υπουργός Οικονομικών, Γιώργος Παπακωνσταντίνου, πρόκειται να παραθέσει «βαριές» συνεντεύξεις (Bloomberg, Εconomist και Financial Times), στις οποίες θα επιχειρήσει κάτι πολύ δύσκολο: να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της χώρας στο εξωτερικό.

«Ήταν γνωστή η εικόνα»

Όπως και να έχει, ο κ. Ψαλιδόπουλος τονίζει ότι επί της ουσίας η εικόνα της οικονομίας ήταν λίγο - πολύ γνωστή. «Ο δραματικός τόνος μάλλον έχει να κάνει με την ανάγκη να πειστεί ο κόσμος για τα μέτρα που θα ακολουθήσουν, πολλά από τα οποία θα θίξουν συγκεκριμένες εισοδηματικές ομάδες. Η εικόνα της οικονομίας ήταν αυτή και πριν από δυο μήνες, η εικόνα θα είναι μάλλον η ίδια και μετά από δύο μήνες. Τώρα αν ήταν σήμερα ή χθες η κατάλληλη στιγμή για να αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση προς τη λήψη εκτάκτων μέτρων για την τακτοποίηση των δημόσιων οικονομικών, αυτό είναι άλλο θέμα», αναφέρει.

Τι συνεπάγεται το «σήριαλ» με την ελληνική οικονομία;

«Είναι λίγο δύσκολο να φανταστώ πώς θα χρεοκοπούσε, δηλαδή πώς δεν θα της δανείζει κανείς, μία χώρα της ευρωζώνης. Νομίζω ότι οι εταίροι δεν θα αφήσουν να συμβεί αυτό. Θα αποτελούσε πλήγμα και για το ευρώ. Εξού και οι έντονες πιέσεις που μας ασκούν». Ωστόσο, «αν η χώρα δεν βρίσκει εύκολα δανειστές, αναγκάζεται να γίνει επαίτης». Αυτή είναι η άποψη του κ. Κόλλια, την οποία φαίνεται πως υιοθετεί και ο έτερος οικονομολόγος, κ. Ψαλιδόπουλος: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει ο κίνδυνος χρεοκοπίας, δηλαδή να μην δανείζει κανείς τη χώρα. Οι όροι δανεισμού γίνονται όντως επαχθέστεροι και αυτό θα το πληρώσουν οι επόμενες γενιές. Αλλά δεν βλέπουμε ότι δεν θα μας δανείσουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες, που έχουν συμφέρον σε μια ισχυρή ευρωζώνη».

«Μεγάλο χάσμα από τα λόγια στην πράξη»

Τις προάλλες, ο πρωθυπουργός επανέλαβε την άποψη ότι, ελέω οικονομίας, «το διακύβευμα για τη χώρα αφορά στα κυριαρχικά της δικαιώματα». Σε αυτό το πλαίσιο, εξήγγειλε ανάμεσα σε άλλα την εφαρμογή μέτρων, όπως η κατάργηση των bonus για τα διευθυντικά στελέχη των δημόσιων τραπεζών, τη φορολόγηση των bonus για τα στελέχη των ιδιωτικών τραπεζών με συντελεστή 90%, τη φορολόγηση των συναλλαγών με offshore εταιρείες, τη δημιουργία «τράπεζας της οικονομίας» με τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων για «πράσινες επενδύσεις» και την αύξηση των δημόσιων επενδύσεων από το 7% στο 11%.

«Τα μέτρα κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά εκ πείρας μένει να δούμε κατά πόσο θα εφαρμοστούν στην πράξη. Από τα λόγια στην πράξη η πείρα λέει ότι υπάρχει μεγάλο χάσμα. Η Ελλάδα πρέπει και να τονώσει την αγορά και να λάβει μέτρα για τη συγκράτηση του ελλείμματος. Θα έλεγα ότι η κυβέρνηση καλείται να «ακροβατήσει» σε ένα σχοινί χωρίς δίχτυ ασφαλείας από κάτω», εκτιμά ο κ. Κόλλιας, ο οποίος -όπως και οι περισσότεροι ακροατές του πρωθυπουργού- εμφανίζεται επιφυλακτικός.

«Θα πρέπει να δούμε πώς θα εξειδικευτούν τα μέτρα. Έγινε μια εξαγγελία γενικού τύπου, είναι ζήτημα του επόμενου ή περισσότερων μηνών ποια μέτρα θα εφαρμοστούν και τελικά ποιους θα θίγουν. Για παράδειγμα, θα θίγουν τα μπόνους των υψηλών στελεχών τραπεζών ή θα θίγουν μέσω της φορολογίας και της κατάργησης αυτοτελούς φορολόγησης, κάποιων εισοδημάτων συμπληρωματικών, τους μισθωτούς;», αναφέρει ο κ. Ψαλιδόπουλος, ο οποίος περίμενε να ακούσει περισσότερα για την απασχόληση. Όσο για την «πράσινη» ανάπτυξη; «Ποιοι επιχειρηματίες αναρωτιέμαι, πέραν μιας μικρής ομάδας όπως πληροφορούμαι, κατευθύνονται προς την «πράσινη» ανάπτυξη; Είναι αρχή ακόμη, αλλά θα έπρεπε ήδη να υπάρχει μια σχετική δραστηριοποίηση», σημειώνει.

Προσπαθεί να κερδίσει χρόνο;

Ο Μωυσής Λύτσης χαρακτηρίζει τα εξαγγελλόμενα μέτρα «γενικόλογα με αναφορές που «χαϊδεύουν τα αυτιά» του κόσμου». «Πρακτικά δεν καταλαβαίνουμε τι θέλει (ο πρωθυπουργός), δεν το δείχνει γιατί η κυβέρνηση έχει μερίδα κόσμου εντός ή εκτός κόμματος η οποία επιθυμεί μια αριστερή «στροφή» του ΠΑΣΟΚ και που αντιδρά όταν βλέπει ότι απειλούμαστε με μέτρα τύπου Ιρλανδίας. Προσπαθεί να κερδίσει χρόνο και -όσο το καταφέρει- ένα είδος κοινωνικής συναίνεσης», σημειώνει. Αναφερόμενος στη συζήτηση γύρω από την πραγματική ανάγκη να ληφθούν «σκληρά» οικονομικά μέτρα, τα χαρακτηρίζει εξ ορισμού «αντικοινωνικά (υποβαθμίζουμε κι άλλο την υγεία, παιδεία κ.λ.π.) και αντιπαραγωγικά (μειώνοντας για παράδειγμα κι άλλο τα εισοδήματα στο δημόσιο πώς θα καταναλώσει αυτός ο κόσμος για να τονώσει την οικονομία;).

Το συμπέρασμα, πάντως, που αποτελεί αφενός μήνυμα προς την ελληνική πολιτεία, αφετέρου προάγγελο ενδεχόμενων δεινών για το μέσο πολίτη, είναι -δια στόματος του Μωυσή Λύτση- το ακόλουθο: «Όσο πιο αδύναμος είσαι οικονομικά και πολιτικά σε ένα ευάλωτο διεθνές σύστημα, τόσο περισσότερο σου πατάνε το κεφάλι».

*Στη φωτογραφία (2.bp.blogspot.com) απεικονίζεται ο Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων της ΕΕ, Χοακίν Αλμούνια